ชีวประวัติ
พระธรรมโกศาจารย์
( ปัญญานันทภิกขุ )
- พระธรรมโกศาจารย์
(ปัญญานันทภิกขุ) เดิมชื่อ ปั่น
นามสกุล เสน่ห์เจริญ
เกิดเมื่อวันวันพฤหัสบดีที่ ๑๑
พฤษภาคม ๒๔๕๔ ตรงกับวันขึ้น ๑๔
ค่ำ เดือน ๖ ปีกุน
ที่ตำบลคูหาสวรรค์ อำเภอเมือง
จังหวัดพัทลุง
เป็นบุตรของนายวัน-นางคล้าย
เสน่ห์เจริญ มีพี่ชาย ๑ คน พี่สาว
๒ คน และน้องสาว ๑ คน
- วัยเด็ก
เริ่มเข้าเรียนที่โรงเรียนประจำอำเภอเมือง
จังหวัดพัทลุง
จากนั้นย้ายไปศึกษาต่อที่โรงเรียนประจำจังหวัดพัทลุง
จนจบชั้น ม.๓ ในสมัยนั้น
แล้วไม่ได้ศึกษาต่อเพราะมีอุปสรรคทางบ้าน
บิดาป่วย
ต้องลาออกเพื่อช่วยเหลือครอบครัว
- วัยหนุ่ม
ติดตามหลวงลุงไปประเทศมาเลเซีย
แล้วกลับมาทำงานเหมืองแร่และสวนยางที่ภูเก็ต
- อายุ ๑๘ ปี
บรรพชาเป็นสามเณร
ที่วัดอุปนันทาราม
ตำบลเขานิเวศน์ จังหวัดระนอง
ได้เป็นครูใหญ่ในโรงเรียนประชาบาล
เงินเดือนๆ ละ ๒๕ บาท
และได้เรียนนักธรรมไปด้วย
- สอบนักธรรมตรีได้ที่ ๑
ทั้งมณฑลภูเก็ต
หัวข้อกระทู้ธรรมในการสอบครั้งนั้น
คือ "น สิยา
โลกวฑฺฒโน-ไม่ควรเป็นคนรกโลก"
- อายุ ๒๐ ปี
อุปสมบทเป็นพระภิกษุ
ที่วัดนางลาด ตำบลเขาเจียก
อำเภอเมือง จังหวัดพัทลุง โดยมี
พระครูจรูญกรณีย์
เป็นพระอุปัชฌาย์
- เทศน์ครั้งแรกที่วัดปากนคร
จังหวัดนครศรีธรรมราช
- ร่วมธุดงค์ไปเผยแพร่พระพุทธศาสนา
ที่ประเทศพม่ากับพระภิกษุชาวอิตาเลี่ยนชื่อ
"พระโลกนาถ"
- ไปจำพรรษาที่สวนโมกขพลาราม
ตำบลพุมเรียง อำเภอไชยา
จังหวัดสุราษฎร์ธานี
ได้ศึกษาและปฏิบัติธรรมกับท่านพุทธทาส
(พระธรรมโกศาจารย์)
ปัจจุบันมรณภาพแล้ว) และท่าน
บ.ช.เขมาภิรัต (พระราชญาณกวี
อดีตเจ้าคณะจังหวัดชุมพร
ปัจจุบันมรณภาพแล้ว) เป็น
"สามสหายธรรม"
ร่วมงานเผยแพร่พระพุทธศาสนากันมาตั้งแต่บัดนั้น
- ศึกษาภาษาบาลีที่วัดสามพระยา
กรุงเทพมหานคร จนสอบได้ประโยค ๔
แล้วเกิดสงคราม มหาเอเซียบูรพา
จึงไม่ได้เรียนต่อประโยค ๕
- ไปจังหวัดเชียงใหม่เมื่อ
๑๓ เมษายน ๒๔๙๒
เริ่มเผยแพร่พระพุทธศาสนาด้วยการปาฐกถาธรรม
โดยสร้างโรงมุงใบตองตึงขึ้นในที่ของชาวบ้าน
เทศน์ทุกวันอาทิตย์และวันพระ
- ออกเทศน์ตามหมู่บ้านโดยรถยนต์ติดเครื่องขยายเสียงและเขียนเรื่องลงหนังสือพิมพ์ชาวเหนือ
จนมีชื่อขึ้นที่เชียงใหม่ในนาม
("ภิกขุ ปัญญานันทะ")
ผู้สนับสนุนคนสำคัญคือ เจ้าชื่น
สิโรรส
ท่านเผยแพร่ธรรมะอยู่ที่เชียงใหม่
โดยจำพรรษาอยู่ที่วัดอุโมงค์
นานถึง ๑๑ พรรษา (พ.ศ.๒๔๙๒-๒๕๐๒)
- เดินทางไปเผยแพร่ธรรมยังทวีปยุโรป
และร่วมประชุมกับขบวนการศีลธรรมโลก
(M.R.A.) ที่เมืองโคช์
ประเทศสวิสเซอร์แลนด์
- ได้รับพระราชทานสมณศักดิ์
เป็นที่ "พระปัญญานันทมุนี"
เมื่อ ๕ ธันวาคม ๒๔๙๙
- กรมชลประทานอาราธนานิมนต์มาเป็นเจ้าอาวาสวัดชลประทานรังสฤษฏ์
ที่อำเภอปากเกร็ด
จังหวัดนนทบุรี
- ๒๓ พฤษภาคม ๒๕๐๓ -
ทำพิธีเปิดวัด
อัญเชิญพระประธานขึ้นประดิษฐานบนแท่นใน
พระอุโบสถ
และเจ้าคณะจังหวัดนนทบุรีประกาศแต่งตั้ง
"พระปัญญานันทมุนี"
เป็นเจ้าอาวาส
วัดชลประทานรังสฤษฏ์
- เริ่มปฏิรูปพิธีกรรมทางศาสนาให้เป็นไปเพื่อส่งเสริมสติปัญญา
ตามหลักการที่ว่า "เป็นระเบียบ
เรียบง่าย ประหยัด
และได้ประโยชน์"
- ๓ สิงหา ๒๕๐๓
แสดงพระธรรมเทศนา
ถวายแด่สมเด็จพระราชชนนีศรีสงวาลย์
ณ พระตำหนักจิตรลดารโรฐาน
- ได้รับแต่งตั้งเป็นพระอุปัฌาย์
และได้บวช ม.ล.ชอบ อิศรศักดิ์
เป็นคนแรก เมื่อ ๖ พฤษภาคม ๒๕๐๖
- ๑๒ สิงหาคม ๒๕๑๒
-เริ่มเปิดสอน
พุทธศาสนาวันอาทิตย์แก่เยาวชน
โดยอาศัยสถานที่ของโรงเรียนชลประทานสงเคราะห์
จนกระทั่งปี พ.ศ.๒๕๒๗
เมื่ออาคารโรงเรียนพุทธศาสนาวันอาทิตย์สร้างเสร็จแล้ว
จึงได้ย้ายมาเรียนมาสอนกันภายใน
วัดชลประทานรังสฤษฏ์
- ได้รับพระราบทานสมณศักดิ์
เป็นที่ "พระราชนันทมุนี"
เมื่อ ๕ ธันวาคม ๒๕๑๔
- ได้แสดงธรรมเทศนาถวายแด่สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ
สยามบรมราชกุมารี
เนื่องในวันคล้ายวันพระราชสมภพ
๒ เมษายน ๒๕๑๘ ณ
วัดชลประทานรังสฤษฏ์
- ๑๙ ธันวาคม ๒๕๑๘
-ได้แสดงพระธรรมเทศนา
ถวายแด่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว,
สมเด็จพระนางเจ้า
พระบรมราชนีนาถ, องคมนตรี
และรัฐมนตรีทุกท่าน
ในพระราชพิธี
พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์
รามาธิบดีอันมีศักดิ์ ณ
พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท
- ได้รับรางวัล
"สังข์เงิน"
เป็นเกียรติในฐานะพระภิกษุผู้เผยแพร่ธรรมะยอดเยี่ยมประจำปี
๒๕๒๐
จากสมาคมนักประชาสัมพันธ์แห่งประเทศไทย
- ได้รับรางวัล
"นักพูดดีเด่น" ประจำปี ๒๕๒๐
ประเภทเผยแพร่ธรรม
จากสมาคมฝึกการพูด
แห่งประเทศไทย เมื่อ ๒๗ พฤษภาคม
๒๕๒๑
- เริ่มแสดงปาฐกถาธรรม
ทุกวันอาทิตย์ต้นเดือน เวลา ๘.๐๐ -
๘.๓๐ น. สถานีวิทยุกระจายเสียง
แห่งประเทศไทย
ถ่ายทอดทั่วประเทศ
ตั้งแต่เดือนมิถุนายน ๒๕๒๑
- ได้รับปริญญาพุทธศาสตร์ดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์
(สาขาครุศาสตร์) จากมหาจุฬาลงกรณ์
ราชวิทยาลัย เมื่อ ๙ มกราคม ๒๕๒๔
- เริ่มโครงการ
"พระธรรมทายาท"
อบรมพระภิกษุให้เป็นนักเผยแผ่ธรรมะที่ดี
เป็น "ธรรมทายาท" มิใช่
"อามิสทายาท" ของพระบรมศาสดา
- ได้รับถวายปริญญาสังคมศาสตร์ดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์
(สาขาครุศาสตร์)
จากมหาวิทยาลัยรามคำแหง เมื่อ ๓๐
สิงหาคม ๒๕๓๐
- ได้รับปริญญาคุรุศาสตร์ดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์
(สาขาครุศาสตร์)
จากมหาวิทยาลัยสงขลานครินทรวิโรฒ
เมื่อ ๓๐ สิงหาคม ๒๕๓๒
- และ มหาวิทยาลัยอื่น ๆ อาทิ
จุฬาฯ, ธรรมศาสตร์ ฯลฯ.
- ได้รับพระราชทานเลื่อนสมณศักดิ์
เป็นที่ "พระธรรมโกศาจารย์"
เมื่อ ๕ ธันวาคม ๒๕๓๗
- เป็นเจ้าคณะภาค ๑๘ เมื่อปี
พ.ศ.๒๕๔๐.